òkúta. LOUIS (AP) — Ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìlú, kò sí ẹni tó mọ ibi tí àwọn páìpù olómi tútù ń ṣiṣẹ́ lábẹ́ ilẹ̀. Èyí ṣe pàtàkì nítorí pé àwọn páìpù olómi tútù lè ba omi mímu jẹ́. Láti ìgbà tí ìṣòro Flint ti ṣẹlẹ̀, àwọn aláṣẹ Michigan gbé ìgbésẹ̀ láti wá páìpù olómi tútù náà, èyí sì ni ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ sí yíyọ rẹ̀ kúrò.
Èyí túmọ̀ sí wípé pẹ̀lú bílíọ̀nù dọ́là owó tuntun ti ìjọba àpapọ̀ tó wà láti yanjú ìṣòro náà, àwọn ibì kan wà ní ipò tó dára ju àwọn mìíràn lọ láti yára béèrè fún owó ìnáwó kí wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí í wá nǹkan kiri.
“Nísinsìnyí, ìṣòro náà ni pé a fẹ́ dín àkókò tí àwọn ènìyàn tí wọ́n ní ìṣòro fi ń fara han èdìdì kù,” ni Eric Schwartz, alága-àjọ BlueConduit, tí ó ń lo àwọn àfọwọ́kọ kọ̀ǹpútà láti ran àwọn àwùjọ lọ́wọ́ láti sọ àsọtẹ́lẹ̀ ibi tí àwọn páìpù èdìdì wà.
Fún àpẹẹrẹ, ní Iowa, àwọn ìlú díẹ̀ ló ti rí àwọn ọ̀nà omi tó gbajúmọ̀ jùlọ, àti pé títí di ìsinsìnyí, ọ̀kan ṣoṣo – Dubuque – ló ti béèrè fún owó tuntun láti yọ wọ́n kúrò. Àwọn aláṣẹ ìpínlẹ̀ ṣì ní ìgbẹ́kẹ̀lé pé wọn yóò rí àwọn olùdarí wọn kí ó tó di àkókò tí ìjọba àpapọ̀ yóò fi parí ní ọdún 2024, èyí tí yóò fún àwọn agbègbè ní àkókò láti béèrè fún owó ìnáwó.
Lídì nínú ara máa ń dín agbára ìmòye kù, ó máa ń fa ìdàgbàsókè, ó sì máa ń fa ìṣòro ìwà nínú àwọn ọmọdé. Àwọn páìpù líìpù lè wọ inú omi mímu. Yíyọ wọ́n kúrò máa ń mú ewu náà kúrò.
Ní ọ̀pọ̀ ọdún sẹ́yìn, a sin ààrin mílíọ̀nù àwọn páìpù olóró sí ilẹ̀ láti pèsè omi ẹ̀rọ fún àwọn ilé àti àwọn ilé iṣẹ́. Wọ́n wà ní àárín gbùngbùn àti àríwá ìlà-oòrùn, ṣùgbọ́n a rí wọn káàkiri ọ̀pọ̀lọpọ̀ orílẹ̀-èdè náà. Ìpamọ́ àkọsílẹ̀ tí a pín sí méjì túmọ̀ sí pé ọ̀pọ̀ ìlú kò mọ èwo nínú àwọn páìpù omi wọn ni a fi lédì ṣe dípò PVC tàbí bàbà.
Àwọn ibì kan, bíi Madison àti Green Bay, Wisconsin, ti lè yọ àwọn ibì kan kúrò. Ṣùgbọ́n ó jẹ́ ìṣòro tó ń náni lówó, àti pé ní ìtàn, owó tí ìjọba àpapọ̀ kò fi bẹ́ẹ̀ wọlé láti yanjú rẹ̀.
“Àìsí àwọn ohun àlùmọ́nì ti jẹ́ ìṣòro ńlá nígbà gbogbo,” ni Radhika Fox, olùdarí Ọ́fíìsì Omi ti Àjọ Ààbò Àyíká sọ.
Ní ọdún tó kọjá, Ààrẹ Joe Biden fọwọ́ sí ìwé òfin ètò ìṣẹ̀dá ilẹ̀, èyí tó fúnni ní ìdàgbàsókè ńlá nípa pípèsè $15 bilionu fún ọdún márùn-ún láti ran àwọn agbègbè lọ́wọ́ láti kọ́ àwọn páìpù ìdènà. Kò tó láti yanjú ìṣòro náà nìkan, ṣùgbọ́n yóò ran lọ́wọ́.
“Tí o kò bá gbé ìgbésẹ̀ kí o sì fi ìbéèrè sílẹ̀, o kò ní gba owó oṣù,” Eric Olson ti Ìgbìmọ̀ Ààbò Àwọn Ohun Àlùmọ́nì Àdánidá sọ.
Eric Oswald, olùdarí ẹ̀ka omi mímu ti Michigan, sọ pé àwọn aláṣẹ àdúgbò lè bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ lórí ìyípadà rẹ̀ kí a tó parí àkójọpọ̀ kíkún, ṣùgbọ́n ìṣirò ibi tí àwọn páìpù olóró yóò wà yóò wúlò.
Ó ní, “A ní láti mọ̀ pé wọ́n ti mọ àwọn ọ̀nà iṣẹ́ pàtàkì kí a tó lè ṣe ìnáwó fún iṣẹ́ ìwólulẹ̀ náà.”
Àwọn páìpù òdòdó ti jẹ́ ewu fún ọ̀pọ̀ ọdún. Ní àwọn ọdún àìpẹ́ yìí, àwọn olùgbé Newark, New Jersey àti Benton Harbor, Michigan ti ní láti lo omi inú ìgò fún àwọn àìní pàtàkì bíi sísè àti mímu omi lẹ́yìn tí àwọn àyẹ̀wò fi hàn pé ìwọ̀n òdòdó náà ga sí i. Ní Flint, àwùjọ aláwọ̀ dúdú tí ó pọ̀ jùlọ, àwọn aláṣẹ kọ́kọ́ sẹ́ pé ìṣòro òdòdó kò sí, wọ́n sì darí àfiyèsí orílẹ̀-èdè náà sí ìṣòro ìlera. Lẹ́yìn náà, ìgbẹ́kẹ̀lé gbogbo ènìyàn nínú omi inú ìgò dínkù, pàápàá jùlọ ní àwọn agbègbè aláwọ̀ dúdú àti Hispanic.
Shri Vedachalam, olùdarí omi àti ìfaradà ojú ọjọ́ ní Environmental Consulting & Technology Inc., sọ ìrètí rẹ̀ pé àwọn ará ìlú yóò pààrọ̀ àwọn páìpù fún àǹfààní àwọn olùgbé ibẹ̀.
Àwọn àmì kan wà pé ìtìjú ló ń múni ronú. Lẹ́yìn tí wọ́n ti dín iye lílò tó ga kù, Michigan àti New Jersey ti gbé àwọn ìgbésẹ̀ tó lágbára láti kojú lílò nínú omi mímu, títí kan mímú kí ìlànà ìṣàfihàn yára sí i. Ṣùgbọ́n ní àwọn ìpínlẹ̀ mìíràn, bíi Iowa àti Missouri, tí wọn kò tíì dojúkọ ìṣòro bí ìṣòro tó ga jù yìí, nǹkan ń lọ́ra díẹ̀díẹ̀.
Ní ìbẹ̀rẹ̀ oṣù kẹjọ, EPA pàṣẹ fún àwọn agbègbè láti ṣe àkọsílẹ̀ àwọn ọ̀nà ìṣiṣẹ́ wọn. Owó náà yóò wá gẹ́gẹ́ bí àìní ìpínlẹ̀ kọ̀ọ̀kan, Fox sọ. Ìrànlọ́wọ́ ìmọ̀-ẹ̀rọ àti ìdàgbàsókè àwọn ipò fún àwọn apá tí owó wọn kò pọ̀ tó nínú àwọn ènìyàn.
Ìwádìí omi ní Hamtramck, ìlú tí ó ní ènìyàn tó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ẹgbẹ̀rún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún (30,000) tí Detroit yí ká, sábà máa ń fi ìwọ̀n òdòdó tó ń dẹ́rù bani lẹ́rù hàn. Ìlú náà gbà pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn páìpù rẹ̀ ni a fi irin tó ń fa wàhálà ṣe, wọ́n sì ń ṣiṣẹ́ lórí bí a ṣe máa rọ́pò wọn.
Ní Michigan, ìyípadà àwọn ọ̀nà ìfàsẹ́yìn páìpù omi gbajúmọ̀ débi pé àwọn ará ìlú ti béèrè fún owó púpọ̀ ju èyí tí ó wà lọ.
EPA n pin owo inawo ni kutukutu nipa lilo agbekalẹ kan ti ko gba iye awọn paipu lead ni ipinlẹ kọọkan. Nitori naa, awọn ipinlẹ kan gba owo pupọ fun paipu lead ju awọn miiran lọ. Ile-iṣẹ naa n ṣiṣẹ lati ṣatunṣe eyi ni awọn ọdun ti n bọ. Michigan nireti pe ti awọn ipinlẹ ko ba na owo naa, owo naa yoo lọ si ọdọ wọn ni ipari.
Schwartz ti BlueConduit sọ pé àwọn aláṣẹ gbọ́dọ̀ ṣọ́ra kí wọ́n má baà pàdánù àyẹ̀wò omi ní àwọn agbègbè tí kò dára láti rí i dájú pé àwọn ohun èlò ìtọ́jú omi náà péye. Bí bẹ́ẹ̀ kọ́, tí àwọn agbègbè ọlọ́rọ̀ bá ní ìwé tó dára jù, wọ́n lè gba owó mìíràn kíákíá, kódà bí wọn kò bá nílò rẹ̀ tó bẹ́ẹ̀.
Dubuque, ìlú kan ní etí odò Mississippi tí ó ní nǹkan bí ẹgbẹ̀rún méjìdínlọ́gọ́ta (58,000), nílò ju $48 mílíọ̀nù lọ láti rọ́pò nǹkan bí ẹgbẹ̀rún márùn-ún àti ọgọ́rùn-ún márùn-ún (5,500) páìpù tí ó ní òṣùwọ̀n. Iṣẹ́ àwòrán ilẹ̀ bẹ̀rẹ̀ ní ọdún mélòó kan sẹ́yìn, àwọn aláṣẹ ìṣáájú sì ti rí i dájú pé wọ́n ti ṣe àtúnṣe rẹ̀ dáadáa, wọ́n sì retí pé yóò di ohun tí ìjọba àpapọ̀ nílò ní ọjọ́ kan. Wọ́n tọ̀nà.
Christopher Lester, olùdarí ẹ̀ka omi ìlú náà sọ pé àwọn ìsapá wọ̀nyí ti mú kí ó rọrùn láti béèrè fún owó ìnáwó.
“Oríire ni wá pé a lè mú kí àwọn ohun ìní wa pọ̀ sí i. A kò ní láti gbìyànjú láti mú wọn dé ibi tí wọ́n bá fẹ́,” Lester sọ.
Associated Press ti gba atilẹyin lati ọdọ Walton Family Foundation fun aabo omi ati eto imulo ayika. Associated Press nikan ni o ni iduro fun gbogbo akoonu. Fun gbogbo agbegbe ayika AP, ṣabẹwo si https://apnews.com/hub/climate-and-environment.
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù Kẹ̀wàá-21-2022
